Am salwch Jordan
HLH a sarcoma Ewing
Cafodd Jordan ddiagnosis o HLH, clefyd gwaed prin, yn 11 oed, ac o sarcoma Ewing, canser yr esgyrn, yn 17 oed.
Hemophagocytic lymphohistiocytosis
Beth yw HLH?
Anhwylder prin lle mae histiocytau a lymffocytau (mathau o gelloedd gwaed gwyn) yn crynhoi mewn organau gan gynnwys y croen, y ddueg a'r afu, ac yn dinistrio celloedd gwaed eraill. Gall HLH fod yn etifeddol, neu gael ei achosi gan rai cyflyrau neu glefydau, gan gynnwys heintiau, imiwnoddiffygiant (pan na all y corff ymladd heintiau) a chanser.
Gall HLH fod yn anodd ei ddiagnosio oherwydd gall y symptomau cyntaf edrych fel problemau eraill, megis heintiau cyffredin. Gall yr arwyddion a'r symptomau gynnwys:
- Twymynau parhaus
- Brech
- Afu, dueg neu nodau lymff chwyddedig
- Anaemia, platennau isel a chelloedd gwaed gwyn isel
- Clefyd melyn a hepatitis
- Methiant yr afu
- Problemau anadlu, megis peswch neu drafferth anadlu difrifol
- Trawiadau
- Newidiadau yn swyddogaeth y meddwl
Sut mae HLH yn cael ei drin?
Mae triniaeth yn bwysig iawn oherwydd bod HLH yn peryglu bywyd. Mae'r triniaethau'n atal y system imiwnedd: fel arfer steroidau, cemotherapi (etoposide) a therapïau gwrthgyrff sy'n targedu celloedd T (anti-thymocyte globulin, ATG, ac alemtuzumab). Efallai y bydd cleifion hefyd yn cael meddyginiaethau eraill sy'n atal y system imiwnedd, a meddyginiaethau i atal neu drin heintiau.
Mae llawer o gleifion hefyd angen disodli eu system imiwnedd â thrawsblaniad bôn-gelloedd gwaed neu fêr esgyrn i wella o HLH, fel y cafodd Jordan gyda mêr esgyrn ei chwaer Bethany. Gall eich meddyg ddweud wrthych a yw hyn yn berthnasol i chi neu eich plentyn.
Canser prin yn yr esgyrn a'r meinwe meddal
Beth yw sarcoma Ewing?
Mae sarcoma Ewing yn ganser prin a all ffurfio yn yr esgyrn a'r meinwe meddal. Mae'n perthyn i grŵp o diwmorau a elwir yn deulu tiwmorau sarcoma Ewing, sy'n cynnwys:
- Sarcoma Ewing, math o ganser sylfaenol yr esgyrn
- Sarcoma Ewing all-esgyrnol, tiwmor sy'n dechrau mewn meinwe meddal yn hytrach nag asgwrn
- Tiwmor Askin, sarcoma Ewing sy'n dechrau yn wal y frest
- Tiwmor niwroectodermaidd cyntefig, sarcoma Ewing y mae ei gelloedd yn edrych fel celloedd nerfol o dan y microsgop
Mae tua 85% o sarcomâu Ewing yn dechrau yn yr esgyrn, ond gallant hefyd ddechrau mewn meinwe meddal. Dyma'r ail ganser sylfaenol yr esgyrn mwyaf cyffredin mewn pobl ifanc, ar ôl osteosarcoma. Gall ddechrau yn unrhyw ran o'r corff, ond mae i'w ganfod amlaf yn y pelfis, y frest neu esgyrn y coesau.
Sut mae sarcoma Ewing yn lledaenu, a sut mae'n cael ei drin
Gall sarcoma Ewing ledaenu'n gyflym i rannau eraill o'r corff, a gall weithiau ddod yn ôl ar ôl triniaeth, felly mae angen triniaeth ar y corff cyfan yn ogystal â'r tiwmor gwreiddiol. Gall celloedd tiwmor dorri i ffwrdd a theithio yn y gwaed neu'r system lymffatig i ffurfio tiwmorau newydd, eilaidd, a gallant hefyd ledaenu drwy'r asgwrn wrth i'r tiwmor dyfu.
Y lleoedd mwyaf cyffredin ar gyfer tiwmorau eilaidd yw:
- yr ysgyfaint
- esgyrn eraill
- mêr yr esgyrn
Yn anaml iawn y mae'n lledaenu i'r nodau lymff, yr afu neu'r ymennydd.
Fel arfer, cyfuniad o gemotherapi, llawdriniaeth a radiotherapi yw'r driniaeth, ac mae'r un fath ym mha ran bynnag o'r corff y mae'r sarcoma Ewing yn dechrau.
Rydym yn ariannu ymchwil i driniaethau mwy caredig
Bob blwyddyn rydym yn rhoi i bedair elusen sy'n gweithio tuag at iachâd llai ymosodol ar gyfer canser plentyndod.